MENÜ
Ankara 17°
Ticari Hayat
PAYLAŞ 
Facebook'ta Paylaş
Facebook'ta Paylaş
Facebook'ta Paylaş
Facebook'ta Paylaş
Facebook'ta Paylaş
DEMİRYOLU TAŞIMACILIĞI
R.Bülend KIRMACI
YAZARLAR
24 Temmuz 2019 Çarşamba

DEMİRYOLU TAŞIMACILIĞI

Demiryolu, medeniyettir. Onuncu Yıl marşındaki “demir ağlarla ördük anayurdu” dizeleri bizzat Atatürk tarafından eklenmiştir. Gelişmiş ülkelerde yalnız yük değil kent içi ve dışı ulaşımda metro, hafif raylı sistemleri de içine alan “demiryolu taşımacılığı” ekonomik bir güven ve saygınlık kaynağıdır. Paris, St. Petersburg, Londra gibi kentler aynı zamanda metro düzenleriyle de anılır. Türkiye’de son yıllarda Yüksek Hızlı Tren hatlarının ve kimi kentlerde hafif raylı sistemlerin ön plana çıkmasıyla bu alanda belli bir ivme yakalanmış ancak TCDD dahil sistemin TÜVASAŞ, TÜDEMSAŞ, TÜLOMSAŞ gibi sanayi girdisi üreten unsurları yeterli kamu desteğinden yoksun bırakılmıştır. “Yük ve yolcuyu demir ağlarla taşıma hedefi” işletmecilik ve alt yapının bölünmesiyle kimi olumsuz sonuçlar doğurmuştur. Demir ağlarla yurdumuzu, kentlerimizi, bölgelerimizi donatma idealimiz; serbestleştirme, özelleştirme hatta yabancılaştırma yönelimlerinin ve tasarruflarının ağırlığı altında ezilmemelidir. Üretim bölgelerine ekonomik nakliye ve de öğrencilere, emekçilere konfor çarpı güvenli bir hızı vaat edip sunan ve karayolu, denizyolu, havayolu ile entegre bir demiryolu taşımacılığı esas olmalıdır.

Atılım yılları

Türkiye hızlı, güvenli, ekonomik, entegre ve bağımsızlıkçı bir ulaştırma politikası izlerse bundan halkımız da Hazinemiz de yarar sağlar… Bu gerçekler doğrultusunda Demiryolu hatlarının 4 bin 112 km’si Cumhuriyetin ilanından önceki 67 yılda; 3 bin 746 km’si 1923-1950 yılları arasındaki 27 yılda; 945 km’si 1951-2003 yılları arasındaki 52 yılda; bin 649 km’si 2003-2018 yılları arasındaki 15 yılda yapılmıştır. 2017 sonrasında bin 213 km’si Yüksek Hızlı Tren Hattı olmak üzere toplam 12 bin 608 km hat uzunluğuna erişilmiştir. Kent içi raylı ve metro sistemleri hesaba almazsak diyebiliriz ki, 1950 yılı sonrasında ancak 4 bin 732 km demiryolu hattı yapılmıştır. Yıllık ortalama olarakta Cumhuriyet öncesi dönemde 62 km, 1923-1950 döneminde 139 km, 1951-2003 döneminde 18 km, 2003-2017 döneminde 117 km demiryolu yapılmıştır.

Ekonomik maliyet

Ülkemizin karayoluna kayışı (denizyolu da ihmal edilmiştir) borçlanma siyasetine karşılık gelmektedir. Karayolu yabancı araba, yabancı araba; ithal yedek parça demektir. Üstelik ortak üretim lisansıyla bu alanda yapılan imalattan elde edilen dış satım gelirleri ile yıllara seri olarak bu alana harcanan ulusal gelirler karşılaştırıldığında net hasıla olarak ciddi anlamda eksiler verdiğimiz rahatlıkla söylenebilir. Nitekim, TMMOB Makine Mühendisleri Odasının tespitlerine göre; demiryolu yapım maliyeti karayoluna göre düz arazide 8 kat, orta engebeli arazide 5 kat daha ekonomiktir. Demiryollarının enerji tüketim toplamı içindeki oranı yüzde 2 iken karayollarının enerji tüketimi yüzde 80’in üzerindedir. İzlenilen “kara-yolcu siyaset” sonrasında, resmi verilere göre 1950’de karayolu yolcu taşımacılığı oranı yüzde 49,9 oranında iken günümüzde yüzde 88,8; karayolu yük taşımacılığı da yüzde 17,1 iken günümüzde yüzde 89,2 oranına yükselmiştir. Demiryolu yolcu taşımacılığı oranı ise 1950’de yüzde 42,2 iken günümüzde yüzde 1’e; demiryolu yük taşımacılığı da yüzde 55,1’den yüzde 4,3’e gerilemiştir. Bir yandan demiryolunu gelişmeye kapatırken, denizyolu seyir defterini hiç açmazken ve havayolunu biraz geç keşfedilirken, diğer yandan karayoluna “abanmak” dış ticaret açığı ve döviz artışı ve ithalat bağımlığından oluşan iktisadi maliyetlerin yanı sıra, kazalar ve kayıplardan oluşan sosyal yönü de bulunan maliyetlere katlanmaktır.

Hedefler ve gerçekler

Nihayet durum şudur: Mevcut demiryolu hatlarının 4 bin 660 km’si elektrikli, 5 bin 534 km’si sinyalli olup toplam yol uzunluğu içindeki oranları da sırasıyla yüzde 37 (4 bin 660 km) ve yüzde 44’tür (5 bin 534 km). Elbette hem konvansiyonel hatlarımızı yenilemeli hem de yüksek hızlı hat dahil elektrikli yeni hatlar inşa etmeliyiz. Yanı sıra kentlerimizi metrolar ve hafif raylı sitemlerle donatmaya, kentlerde semtleri, bölgelerde kentleri birleştirmeye gayret etmeye devam etmeliyiz… Nitekim, bu anlamda 2023 yılı hedefi olarak 12 bin 915 km’si yüksek hızlı ve hızlı tren hattı; 12 bin 115 km’si konvansiyonel hat olmak üzere toplam 25 bin 30 km hatta; 2023-2035 hedefi olarak da 31 bin km’ye ulaşılacağı belirtilmektedir. Bu, bir bütçe meselesidir. Bütçe meselesi ise bir plan meselesidir. Planlamayı asla ihmal etmeden tam tersine ihya ederek yürümeliyiz. Eğer plan olmazsa ne mi olur? Şu olur ve olmuştur: Hazine’nin en fazla kaynak ayırdığı KİT olan TCDD, 2017 Yılı Yatırım Programı kapsamında ayrılan 5,7 milyar TL ödeneği aşarak 5,8 milyar TL ödenek kullanmış ancak Sayıştay raporuna göre 2017 yılını yaklaşık 2 milyar lira zararla kapatmıştır. Kurumun geçmiş yıllarla birlikte toplam bilanço zararı 18 milyar lirayı aşmıştır. Böyle olmaması gerekir!

Plan ve Prensipler

Tren, Hızlı Tren, Metro, Hafif Raylı sistem adı ne olursa olsun demiryolu yük ve yolcu taşımacılığını entegre bir anlayışla ele almak ve kamu hizmeti olarak yapılandırmak esastır. Bu nedenle altyapı ve işletmeciliğe özen gösterilmeli, sinyalizasyon, elektrifikasyon hizmetlerinde yerli üretim olanakları azami değerlenmeli, bakım atölyeleri güçlendirilmeli, vagon ve ekipman üretimi yapan tesislerde araştırma kurumlarıyla irtibatta olunmalı, TCDD, nitelikli personel yetiştirilmesi için üniversiteler ve meslek odalarıyla işbirliği yapmalı, meslek içi eğitim geliştirilmeli ve meslekte emek verenlerin sendikal hakları da dahil maddi imkanlarının geliştirilmesine büyük özen gösterilmelidir. Ayrıca işletme iyileştirmeleri ve güvenliği maksimize edecek yenilikler mutlaka yapılmalıdır. En başta da kavramlar ve ilkeler gözden geçirilmelidir. Bu doğrultuda, toplum yararı eksenli güvenli ve ucuz ulaşım hakkı prensibiyle; bir planlama dahilinde demiryolları, karayolları, havayolları, denizyolları işletmeciliğinin dünya çapında yarışacak nitelik ve nicelikte örnek kurumları geliştirilmelidir.

Yorum Ekle
Yorumunuz gönderildi
Yorumunuz editör incelemesinden sonra yayınlanacaktır
Yorumlar

   Bu yazı henüz yorumlanmamış...

Yazarın Diğer Yazıları
Sayfa başına gitSayfa başına git
Masaüstü Görünümü  ♦   İletişim  ♦   Künye
Copyright © 2020 Ticari Hayat