MENÜ
Ankara
Ticari Hayat
PAYLAŞ 
Facebook'ta Paylaş
Facebook'ta Paylaş
Facebook'ta Paylaş
Facebook'ta Paylaş
Facebook'ta Paylaş
İLKLERİN KADINI SABİHA RIFAT GÜRAYMAN
Gülçin KARLI İPEK
YAZARLAR
9 Mart 2019 Cumartesi

İLKLERİN KADINI SABİHA RIFAT GÜRAYMAN

Dün 8 Mart Dünya Kadınlar Günü’ydü. Tüm kadınların geçmiş kadınlar gününü kutluyorum. Bu haftaki yazımda Türkiye’de ilkleri başarmış, başarılı ve cesur bir kadının hayatından bahsedeceğim. İlk olmak ve bir de üzerine bu ilki gerçekleştiren bir kadın olmak elbette çok zor olsa gerek. Ancak her değişim küçük bir adımla başlıyor. O ilk adım tüm kadınları cesaretlendiriyor.

Türkiye tarihinde oldukça önemli bir yere sahip kadınlardan biri de ilk kadın mühendisimiz ve aynı zamanda Anıtkabir’in başmühendisi olan Sabiha Rıfat Gürayman… Ülkemizin en cesur kadınlarından biri olan Sabiha Rıfat Gürayman, 1910 yılında Makedonya Manastır’da doğdu. Çocukluk yılları Kurtuluş Savaşı’nın zor ve sancılı dönemine denk geldi. Babası subay olan Sabiha Rıfat Gürayman, ilköğretimi Beşiktaş Esma Sultan İlkokulu’nda tamamladı. Ardından 1925 yılında Nişantaşı Kız Ortaokulu’nu bitirdi ve 1927’ye kadar İstanbul Kız Lisesi’ne devam etti. Eğitim gördüğü dönemde Atatürk kız çocuklarını eğitime teşvik ediyordu. İsteklerinden biri de kadınların da inşaat mühendisliği eğitimi almasıydı.

Bir arkadaşının ve matematik öğretmeninin teşvik etmesiyle o yıl ilk kez kız öğrenci alacak olan Yüksek Mühendis Mektebi’ne (İTÜ) başvurdu. Mühendislik eğitimi gören Gürayman, 1933 yılında eğitimini tamamladı. Ancak eğitim süresi boyunca çok fazla psikolojik baskıya maruz kaldı. Sabiha Rıfat Gürayman ile birlikte o yıl mühendislik eğitimi alan başka bir kadın öğrenci daha vardı. O da Melek Erbul. Başvuru sırasında da birçok kişi yapamayacağını, kadından mühendis olmayacağını söylese de o pes etmedi. Eğitimini başarılı bir şekilde tamamladı.

Eğitim hayatı boyunca yalnızca mühendislikle ilgilenmedi. Bir yandan voleybol oynuyordu. Erkeklerle aynı takımda yer alan ve oldukça başarılı olan Sabiha Gürayman, Fenerbahçe voleybol takımına katılarak Türkiye’nin ilk kadın voleybolcusu oldu. Voleyboldaki başarısını da bu şekilde taçlandıran Gürayman 1929’da İstanbul şampiyonu olan Fenerbahçe takımının kaptanıydı. 1933 yılında sınıf arkadaşı Melek Erbul ile diplomalarını alıp birer mühendis oldular. Erbul “Şimdi ne yapacağız?” sorusuna “Hiç. Herkes gibi, onlar ne yaparsa biz de onu yapacağız.” şeklinde cevap verdi. Çünkü erkeklerle arasında bir fark olmadığını biliyordu, en az onlar kadar hatta onlardan daha başarılı olabilirdi. Öyle de oldu. O yıl Ankara Bayındırlık Baş Mühendisliği’ne atandı.

Burada başlarda çok zorlandı, kimse başmühendisin bir kadın olduğuna inanamıyordu. “Önceleri pek kolay olmuyordu tabi. Odaya giren mühendisi soruyor ve çıkıyordu. Sonra alıştılar, sevdiler de.” diyor Gürayman o dönem için. Başarılı kadın, Yüksek Mühendis Mektebi’nin en iyi mezunlarını şehir dışındaki projelere göndermesiyle Ankara’da bir köprü yapımında yer aldı. Ancak yine ön yargılar peşini bırakmıyordu. “Dağ başında, şantiyede kadının ne işi var!” Elbette bu tepkiler Gürayman’ı yıldırmadı, kendini bir şekilde kabul ettirdi ve köprü yapımında görev aldı. İlk günden şantiye yaşamına alıştı, yağmur çamur demeden diğer meslektaşları gibi çalışıyordu. Herkese kendini sevdiren, işi bırakmak isteyen işçileri pek çok kez geri döndüren ve binbir emekle köprüyü tamamlayan Sabiha Gürayman’ın çalışmalarını takdir eden Beypazarı Köyü halkı köprünün ismini “Kız Köprüsü” diye anmaya başladılar.

Başarıyla tamamlanan köprü Gürayman’ın adının daha çok duyulmasına neden oldu. Ankara’dan döndüğünde İmar İşleri Reisliği emrine atandı. Bu süreçte birçok okul, hastane, hükümet konağı, halkevi, köprü ve bina yapımında görev aldı. 1939 yılında Remzi Gürayman ile evlendi. 1941’de TBMM inşaatlarının kontrol şefliğini yaptı. Hayatının en gurur duyduğu görevine ise 35 yaşında atandı. Şimdi mühendis olmasını, eğitim almasını sağlayan Ata’ya teşekkür zamanıydı. 35 yaşında Anıtkabir İnşaatı Başmühendisi oldu. Bu görevi tam 10 yıl sürdürdü. Anıtkabir’de hem bir kadın mühendisin yer alması hem de başmühendis olması tüm dünyaya da örnek olmuştu. Anıtkabir inşaatı sırasında ziyarette bulunan Yunanistan Başbakanı Venizelos’un sözleri ise gurur vericiydi.

Sabiha Gürayman’nın elini sıkan Venizelos: “Hayatımda ilk defa büyük bir işin başında bir kadın görüyorum. Sizi gerçekten tebrik ederim.” Atatürk Anıtkabir’e nakledildikten sonra Milli Eğitim Bakanlığı, Teknik Müşavirlik kadrosuna getirildi. Bu görevden ise 1963 yılında kendi isteğiyle emekli olarak ayrıldı. Eşi Remzi Gürayman’ı 1993’te kaybetti ve ardından İzmir’e yerleşti. 4 Ocak 2003’te 93 yaşında, ardında pek çok başarı bırakarak hayata veda etti. Çocuğu olmayan Gürayman, meslek hayatı boyunca elde ettiği tüm varlığını İstanbul Teknik Üniversitesi Vakfı’na ve Fevzi Akkaya Temel Eğitim Vakfı’na bağışladı. Ömrü boyunca vakıflar aracılığıyla birçok şehit çocuğunun eğitimine katkıda bulundu. Kendi de asker çocuğu olduğu için bu konuda oldukça hassastı.

Yorum Ekle
Yorumunuz gönderildi
Yorumunuz editör incelemesinden sonra yayınlanacaktır
Yorumlar

   Bu yazı henüz yorumlanmamış...

Yazarın Diğer Yazıları
Sayfa başına gitSayfa başına git
Masaüstü Görünümü  ♦   İletişim  ♦   Künye
Copyright © 2019 Ticari Hayat