MENÜ
Ankara 15°
Ticari Hayat
PAYLAŞ 
Facebook'ta Paylaş
Facebook'ta Paylaş
Facebook'ta Paylaş
Facebook'ta Paylaş
Facebook'ta Paylaş
KİTAP PATENTLENEBİLİR Mİ?
Av. Zeynep YETİŞGİN
YAZARLAR
18 Ekim 2019 Cuma

KİTAP PATENTLENEBİLİR Mİ?

Patent sözcüğünün çoğunlukla bir fikri, bir düşünceyi, bir eseri korumak için kullanıldığını duymaktayım. Oysa patent kavramı ile korunmak istenen şey, buluştur. Elbette şiir, beste veya bir kitap üreticisinin hakları yani eser sahibinin hakları hukukumuzda düzenlenmiştir. Buradaki amaç ortaya konulan yaratıcı bir emeği koruma altına almaktır. Bu sebeple hukuk düzenimiz yaratıcı ürünü ortaya koyan kişiye veya kişilere birtakım haklar sağlamaktadır. Bu yaratıcı ürün eğer bir eser niteliğinde ise bu fikri bir ürün olduğundan eser olarak korunacaktır. Ancak bu ürün bir buluş, icat ise bu durumda patent alınması suretiyle korunacaktır. Yaratıcı bir eser ortaya koyan eser sahibine, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu bazı mali ve manevi haklar sağlamaktadır. Dolayısıyla bir sözü, bir şiiri, bir besteyi veya bir kitabı ancak bu kanun kapsamında korumanız mümkündür. 

Kanun kapsamında bir eserin korunması için o eserin sahibinin hususiyetini taşıması önemlidir. Hususiyet dediğimiz kavram o şiirin, o kitabın veya herhangi bir eserin sahibi tarafından kendine has bir şekilde, yaratıcı olarak ortaya konulmasıdır. Sahibine mahsus, sahibinin yaratıcılığını ortaya koyan bir eser varsa, kanun ancak böyle bir eserin sahibine haklar tanımaktadır. Aksi halde bir başkasının anlatımını, eserin konuluş biçimini taklit eden bir ürünün korunması mümkün değildir. Dolayısıyla burada önemli olan hususiyet, yani özgünlüktür. Örneğin bir kitabın yazarı o kitabın anlatış biçimini, hikayesini, kurgusunu kendine özgü yazmış ise, kitapta anlatılmak istenen şeyi yazar kendine has bir şekilde ortaya koymuş ise bu durumda bu kitap, hukuki anlamda eser olarak kabul edilecektir. Böyle bir eserin sahibi olan yazara ise kanunumuz mali ve manevi haklar tanımaktadır. Dolayısıyla bir kitabın hukuken korunabilmesi için taklitten uzak ve yazarının kendine has bir anlatımı, üslubu taşıyor olması gerekir. 

Eserlerin sahibinin hususiyetini taşımasının yanı sıra bir de kanunda sayılan eser kategorilerinden birinin içinde yer alması gerekmektedir. Yani eserin ilim ve sanat eseri, musiki eser, güzel sanat eseri, sinema eseri veya işlemeler ve derlemelerden biri olması gerekmektedir. Eğer böyle bir eser söz konusu ise bu durumda eser sahibi doğal bir korumadan yararlanacaktır. Yani eser sahibinin eserini, tescil ettirmesine veya bir yere başvurarak belgelendirmesine gerek yoktur. Ancak eser sahibi isterse, isteğe bağlı kayıt tescil işlemi yaptırabilmektedir. Bu işlem ile eser sahibine hak tesis edilmemekte ancak o eserin sahibinin kendisi olduğu noktasında ispat elde edilmektedir. Eserin meydana getirilmesiyle eser sahibi birtakım mali ve manevi haklara sahip olabilmekte ise de eser sahibinin daha sonra hukuki süreçle karşı karşıya kalmaması için eserini tescil etmesi önerilmektedir.   

Patent kavramı ise bahsettiğimiz gibi buluşlara özgü bir kavramdır. Burada kast edilen buluş kavramı ise alelade bir buluş olmayıp, buluş basamağını aşar nitelikteki, yeni ve sanayiye uygulanabilir buluşlardır. Bu buluşlar ise Sınai Mülkiyet Kanununa göre korunmaktadır. Dolayısıyla yukarıda bahsettiğimiz kitapların yazarlarını koruyan kanun ile buluşların sahiplerini koruyan kanunlar ayrıdır. Sınai Mülkiyet Kanununa göre; keşifler, bilimsel teoriler, matematiksel yöntemler, zihni faaliyetler, iş faaliyetleri, oyunlara ilişkin planlar, kurallar, yöntemler, bilgisayar programları, estetik niteliği bulunan mahsuller, edebiyat ile sanat eserleri ile bilim eserleri, bilginin sunumu buluş niteliğinde olmadığı için patentlenemezler. Görüldüğü gibi, kanun da açıkça edebiyat ve sanat eserlerini ve dolayısıyla kitapları patent ile korumamaktadır. Zira patent korumasına konu olan ürün buluşlardır.

Özetle kendine has bir anlatım biçimi, olay örgüsü vs. olan bir kitap Türk Hukukunda sahibine bazı mali ve manevi haklar tanımakta ve eser sahibini korumaktadır. Ancak bu koruma telif ile mümkün olabilmekte bir diğer deyişle buluşlara özgü koruma olan patent ile mümkün olmamaktadır. Dolayısıyla kitapların telif hakkı alınabilirken; buluşların patent hakkı alınabilmektedir. 

Yorum Ekle
Yorumunuz gönderildi
Yorumunuz editör incelemesinden sonra yayınlanacaktır
Yorumlar

   Bu yazı henüz yorumlanmamış...

Yazarın Diğer Yazıları
Sayfa başına gitSayfa başına git
Masaüstü Görünümü  ♦   İletişim  ♦   Künye
Copyright © 2020 Ticari Hayat